close
تبلیغات در اینترنت
تاریخ شیعه در ایران

تبلیغات

ما را دنبال کنید

جستجوگر

آمارگیر

  • :: آمار مطالب
  • کل مطالب : 45
  • کل نظرات : 1
  • :: آمار کاربران
  • افراد آنلاين : 1
  • تعداد اعضا : 0
  • :: آمار بازديد
  • بازديد امروز : 4
  • بازديد ديروز : 9
  • بازديد کننده امروز : 1
  • بازديد کننده ديروز : 7
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل ديروز: 3
  • بازديد هفته : 30
  • بازديد ماه : 125
  • بازديد سال : 2,336
  • بازديد کلي : 10,927
  • :: اطلاعات شما
  • آي پي : 54.82.10.219
  • مرورگر :
  • سيستم عامل :

چگونگی پیدایش

 تشیع از همان آغاز اسلام و زمان پیامبر اسلام شکل گرفته است و تشیع همان اسلامی است که پیامبر اکرم آورده است. جانشینی حضرت علی توسط خداوند به عنوان هدایت کننده کامل ترین و آخرین دین صورت گرفته است و توسط پیامبر بارها بر آن تاکید شده ،لذا برخی از یاران پیامبر آن را پذیرفتند و پس از درگذشت پیامبر نیز بر آن باقی ماندند.

از سوی دیگر تشیع یک مذهب فقهی و کلامی نیست که پس از پیامبر شکل گرفته باشد. بلکه دوازده پیشوا تعیین شده پس از پیامبر آنرا پربار و مستحکم ساخته اند. از سویی موسسان شماری مذاهب اسلامی دیگر از شاگردان امامان شیعه بوده اند.

نخستین شیعیان

برخی منابع روایی و کلامی سلمان پارسی ، مقداد ، ابوذر و عمار را از نخستین شیعیان دانسته اند.

واژه شیعه به معنای پیرو و یاور می باشد که به شیعیان علی بن ابیطالب اتلاق می شده است. و در روایات آمده که این لفظ نخستین بار توسط پیامبر اکرم به کار برده شده است.

فرقه های شیعه

در گذر تاریخ متاسفانه مذهب شیعه فرقه ها و انشعاباتی یافته است که علاوه بر شیعه دوازده امامی فرقه های دیگری مانند کیسانیه ، واقفه ، زیدیه ،اسماعیلیه در طول تاریخ پدید آمدند. امروزه از این فرقه ها اسماعیلیان و زیدیان به طور اندک باقی مانده اند.

در سال 122 هجری قمری زید بن علی بن حسین بر امویان قیام کرد و پس از او یکی از فرقه های شیعه به نام زیدیه شکل گرفت. آنان معتقدند هر کس از نسل حضرت علی و حضرت فاطمه عادل و قیام کننده با سلاح باشد صلاحیت امامت را دارد.

اسماعیلیان نیز معتقد به امامت اسماعیل فرزند امام صادق هستند که در زمان زنده بودن خود امام صادق از دنیا رفت .

 

سرکوب های اولیه شیعیان

شیعیان که پیوسته بر سخنان پیامبر در خصوص جانشینی حضرت علی تاکید داشته اند و حکومت و خلافت را حق امامان معصوم برای راهنمایی کامل مسلمانان می دانستند همواره مورد آزار و فشار حکومت ها بودند. گروه های شیعیان چندین بار بر حکومت های اموی و عباسی قیام کردند. شیعیان در این دوره ها سختی های بسیاری را متحمل می شدند حتی در دوره هایی به شکنجه و کشتار شیعیان پرداخته شده است. پس از حضرت علی و امام حسن ، معاویه علی رغم تعهدش به آزار و تعقیب شیعیان پرداخت و دستور به لعن حضرت علی بر منابر داد. در دوره یزید نیز امام حسین به شهادت رسید و فاجعه کربلا رخ داد. شیعیان چندین بار قیام کردند. حجاج بن یوسف حاکم عراق در دوره اموی دشمنی زیادی با شیعیان امام علی داشت. در دوره عباسی نیز پس از به قدرت رسیدن آنان ظلم و ستم بر شیعیان پایان نیافت و همواره سرکوب می شدند.

چرایی استقبال و ترویج شیعه در ایران

درباره اینکه ایرانیان چگونه شیعه شدند باید کنکاش زیادی کرد. سلمان فارسی که از نخستین شیعیان بود یک ایرانی بود. ایرانیان با دیدن ویژگی های امام علی که برتری نژادی را ملغی می دانست و رفتار بسیار نیکویی داشت باعث جلب ایرانیان می شد و از طرفی به یاد آوریم که یکی از دلایل عدم پذیرش جانشینی امام علی توسط عمده اعراب این بود که امام علی بسیاری از مردان قبایل عرب را کشته بود و کینه موجود از آن حضرت به خاطر رشادت ها و شجاعت ها و حسادت ها به وی در طول جنگ های اسلام همچنان با پذیرش اسلام از سوی آنها وجود داشت . و از طرفی نیز جوان بودن امام علی که بر اساس رسوم جاهلی عرب که پیرگزینی را پیشه می کردند یعنی فردی که پیرتر و سالخورده تر بود بر جوانی که شایسته تر بود ارجحیت داشت و پس از اسلام نیز با وجود مغایرت اسلام با این رسم پیرگزینی یا شیخوخیت همچنان در میان خیلی از اعراب وجود داشت . امتیاز طلبی گروه های عرب مانند مهاجران و انصار یا تیره های قریش و توطئه های پنهان منافقان در میان اعراب نیز در ممانعت از جانشینی و روی خوش نشان ندادن به شیعه بی اثر نبوده است. اما ایرانیان پس از مواجهه با اسلام  و بررسی شرایط بدون داشتن کینه های قبیله ای از حضرت علی و رسوم جاهلی و از سوی دیگر واقعیاتی همچون روایات و احادیث فراوان در این خصوص و دیدن رفتاری نیکو بر اساس اسلام از حضرت علی تمایل و زمینه گرویدن به مذهب شیعه در ایرانیان بیشتر وجود داشت.

اما نباید فراموش کنیم پذیرش اسلام توسط ایرانیان تدریجی بود و تا چندین سال مذهب زرتشت به عنوان یک جریان دینی مطرح در ایران وجود داشت . فاتحان ایران نیز که نقاط مختلف ایران را می گشودند که پیرو مذهب شیعه نبودند و ایرانیان همانطور که فاتحان عرب می گفتند در درجه اول اسلام را شناختند و از جریان ها و وقایعی که گذشته بود بی خبر بودند. حال بگذریم از اینکه برخی از این سلطه ها برای دریافت غنیمت و ثروت بود نه گسترش اسلام.

به هر ترتیب گرایش های شیعی با مهاجرت برخی افراد شیعه و سادات به مناطق ایران مطرح شد و پیروان خود را پیدا کرد. با آگاه شدن بیشتر ایرانیان از اوضاع و اصول و فروع اسلام مذهب تشیع هم پیروان بیشتری پیدا می کرد. به طور کلی مذهب تشیع در نیمه شمالی ایران بیشتر از نیمه جنوبی رواج یافت شاید علت آن ارتباط بیشتر این مناطق با سرزمین های اسلامی دیگر و مهاجرت گروه های شیعه و سادات به این مناطق باشد.

حال پس از روشن شدن این مسئله که زمینه گرویدن به مذهب شیعه در میان ایرانیان به خاطر نبود حسادت های فردی ، کینه های قبیله ای از حضرت علی ، امتیازخواهی گروهی و قبیله ای ، رسوم جاهلی مانند شیخوخیت و توطئه ها و قدرت طلبی ها بیشتر بوده است. باید این نکته را نیز اشاره کرد دوری ایران از مرکز حکومت شیعه ستیز اموی ، ایران را به محیطی امن تر برای سادات شیعه و خاندان های شیعه مبدل کرده بود. وجود و تبلیغ این افراد در میان مردم ایران و کینه ایرانیان از اعراب به خاطر تبعیض ها و توهین ها و مشاهده رفتار امام علی که بر اساس قرآن برتری نژادی را ملغی اعلام کرد باعث ترویج شیعه در نواحی قم ، خراسان و تبرستان شد.

شکل گیری شهرهای شیعه نشین در ایران

همانطور که گفته شد گسترش شیعه در شهرهای نیمه شمالی بیشتر از نیمه جنوبی بود که شاید ارتباط بیشتر با مراکز جهان اسلام و مهاجرت خاندان های شیعه و سادات به آن مناطق موثر بوده است. از نخستین نواحی ایران که تشیع در آن رواج یافت منطقه قم بود با ساکن شدن خاندان اشعری که از شیعیان یمن بودند و از ترس حجاج بن یوسف به ایران گریخته بودند و با امامان ارتباط داشتند شیعه در آن ترویج یافت. به تدریج کاشان ، آوه ، ری ، سبزوار ، تبرستان و... نیز شیعه نشین می شوند. تاسیس حکومت های شیعه در همان قرون نخست اسلامی بر ترویج مذهب شیعه اثر زیادی نهاده است.

حکومت علویان تبرستان

یکی از نوادگان امام حسن به نام حسن بن زید علوی که ساداتی بودند که از زیر فشار به تبرستان رفته بودند توانستند در آنجا حکومتی تشکیل دهند. و مذهب شیعه را در آن نواحی گسترش دهد. گفته شده وی مذهب شیعه زیدی را تبلیغ می کرد. اما به هر حال بعدها مردم تبرستان به تدریج به مذهب شیعه دوازده امامی گرویده اند.حکومت آنان در فرجام بدست سامانیان فروپاشید.

حکومت بوییان ایران

حکومت بوییان مانند حکومت علویان تبرستان یک حکومت محلی نبود بلکه حکومت بزرگ شیعی ایرانی بود که علاوه بر بخش های گسترده ای از ایران بخش های بزرگی از سرزمین عراق و دیگر سرزمین های عربی را نیز فتح کرده بود و بغداد پایتخت عباسی را تصرف کرده و با ذلت با خلیفه عباسی برخورد کردند. این نخستین حکومت ایرانی پس از اسلام بود که توانست بر بخش های عربی سلطه ورزد.

بوییان در اصل از مردم دیلم و زیردست زیاریان بودند. فرمانروایان نخستین آل بویه پیرو مذهب شیعه زیدی بودند اما دیگر شاهان آن به مذهب شیعه دوازده امامی گرویده بودند. آنان در عین حاکمیت شیعی و زنده کردن عبارت حی علی خیر العمل در اذان و برپایی مراسمات سوگواری شیعی و جشن های شیعی با پیروان دیگر مذاهب اسلامی و زرتشتیان نیز مدارا می کردند.

اسماعیلیان ایران

با قدرت گیری اسماعیلیان و تشکیل حکومت فاطمیان در مصر ، در ایران نیز پیروان این مذهب به ساختن دژ ها و قلعه های کوهستانی پرداختند. و قدرت زیادی گرفته بودند و تا هنگام حمله مغول حیات سیاسی آنان ادامه داشت.

استقرار طولانی حکومت های سنی مذهب در ایران

پس از عباسیان با وجود شکل گیری حکومت شیعی آل بویه و حکومت های اسماعیلیان و حکومت محلی علویان اما سال ها حکومت های سنی مذهب به ویژه غزنوی و سلجوقی هنوز شرایط آزاد ترویج مذهب شیعه وجود نداشت. و گاه شاهان متعصبی در دوران غزنوی و سلجوقی حکم می راندند. با این شرایط تا زمان حکومت صفوی اهل سنت در ایران گسترش و کثرت داشت و به شیعه فرصتی داده نمی شد. اما با حمله مغول و از میان رفتن حکومت های سنی ایران زمینه برای گسترش بیشتر شیعه فراهم شد.

رسمی شدن مذهب شیعه در دوره خدابنده ایلخانی

پس از سال ها حکومت های سنی مذهب و سپس از تاریخی مسلمان شدن شاهان ایلخانی پس از مرگ غازان خان و به حکومت رسیدن سلطان محمد خدابنده اولجایتو مذهب شیعه قدرت یافت. اولجایتو در ابتدا بر کیش مسیحی بود سپس به مذهب حنفی گروید و پس از چندی شیعه شد و دستور داد نام خلفای سه گانه را از سکه براندازند. او به ترویج مذهب شیعه پرداخت علمای شیعه از دیگر نقاط به ایران آمدند و مدارس شیعی شکل گرفت. اما سلطان محمد چندان متعصب نبود و با وجود خشم سنی مذهبان ایران از اقدامات او تا حدودی اقدامات خود را کاهش داد.

دوره حکومت سلطان محمد خدابنده و قدرت یافتن شیعه گرچه کوتاه بود اما ثمرات خوبی برای گسترش فرهنگ شیعه بود.

جنبش شیعی سربداران و تشکیل حکومت

جنبش سربداران از باشتین سبزوار آغاز شد آنان با کشتن مغولان متعرض اعلام کردند که حاضرند سر خود را به دار دهند اما زیر بار ذلت نروند و حکومت سربداران بر بخش های بزرگی از خراسان شکل گرفت آنان به تلاش برای آبادانی ویرانی های مغول کردند و در نهایت این حکومت تا زمان یورش تیمور دوام آورد.

صفویان و غلبه شیعه

تشکیل حکومت قدرتمند ایرانی شیعه که سال ها حکومت کرد را نخستین حکومت قدرتمند ایران پس از اسلام می دانند. این حکومت توانست مرزهای ایران را تا حدود ساسانیان گسترش دهد . این حکومت تمام تلاش خودش را برای تبلیغ مذهب شیعه انجام داد. این حکومت تلاش داشت تا وحدت و یکپارچگی در میان مردم ایران به وجود آید. از این رو یکپارچگی دینی بر مبنای شیعه و تاکید بر ملیت ایرانی از طریق شاهنامه خوانی و حفظ و گسترش عناصر فرهنگ ایرانی را در دستور کار قرار داد و تا حدود زیادی نیز در پیشبرد سیاست های خود پیروز شد.

تا پیش از فرمانروایی صفویان گرچه شهرهای شیعه نشین بزرگی همچون قم ، کاشان ، ری ، سبزوار ، توس ، مناطق شمالی ایران وجود داشت اما جمعیت اهل سنت در ایران بیشتر از شیعیان بود تا آن که در دوره صفوی شیعه در ایران غلبه یافت.

 علمای شیعه از دیگر نقاط به ایران دعوت شدند کتاب های بسیاری نوشته شد ، فرهنگ و هنر و علم گسترش یافت. گفته شده ترویج و تبلیغ مذهب شیعه توسط صفویان در مواردی با خشونت بر سنی مذهبان به ویژه عالمان سنی همراه بود. این رفتار مشابه رفتار ترکان سنی مذهب عثمانی با شیعیان آن نواحی بود. در نتیجه این حکومت گسترش کامل تشیع در ایران بود و به جز نواحی مرزی و دور مذهب شیعه توانست به عنوان شاخص ایرانیان تبدیل شود. ناگفته نماند سیاست مذهبی ایران در دوره صفوی حکومت های ازبکان و عثمانی را که سنی مذهب بودند بر انگیخت و جنگ های زیادی در این خصوص رخ داد که در فرجام ازبکان به سختی تمام از ایران شکست خوردند و در جریان جنگ های ایران و عثمانی نیز مناطقی همچون عراق دست به دست می شد. در فرجام کار صفویان و قائله افغانان و سپس سرکوب افغانان بدست نادر رخ داد و پس از دوره هایی ضعف سیاسی در دوره نادر دوباره قدرت سیاسی برقرار شد.

ایران شیعی در گذر از حکومت های نادری و زندی

ایران پس از صفویان دیگر با ایران پیش از صفویان تغییرات مذهبی بسیاری کرده بود و مذهب شیعه تثبیت شده بود در دوره نادرشاه وی تلاش داشت تا میان مذهب شیعه با مذاهب سنی نزدیک سازی ایجاد کند و از اختلافات میان آنان بکاهد و کارهایی که در دوره صفویان بر ضد مذهب اهل سنت صورت می گرفت و باعث خشم همسایگان سنی مذهب ایران می شد را انجام ندهد.

در دوره کریمخان زند که به عدالت و دادگری آوازه دارد نیز گرچه دامنه حکومت کوچک تری را در برگفت اما وی به جنگ و خونریزی علاقه ای نداشت و به گسترش آسودگی و رفاه و فرهنگ می پرداخت. در دوره ای که حاکمیت شیعه همچنان پابرجا بود او به خارجی ها چندان روی خوشی نشان نمی داد. وی بندر بصره عثمانی را تصرف کرد و چراکه این بندر از رونق تجاری بنادر ایران کاسته بود.

گذر شیعه از حکومت قاجار

پس از هرج و مرج های بسیار حاکمیت آقامحمدخان قاجار به هر نحوی که بود تثبیت شد. گرچه در دوره او ایران گستره بزرگی را شامل می شد اما با بی لیاقتی شاهان بعدی قاجار و فشار های استعمار روس و انگلیس بخش های گسترده ای از خاک ایران از دست رفت. در این دوره همانند دوره های دیگر پس از صفویان حاکمیت در دست شیعه تداوم یافت . اما اوضاع نامناسب سیاسی در این دوره آسیب های زیادی به پیکره ایران وارد کرد. در این دوره مردم و علما دست به انقلاب بر ضد سلطنت زده و حکومت مشروطه سلطنتی به وجود آمد. از دیگر ویژگی های این دوره استفاده علما از قدرت خود برای کوتاه کردن دست استعمار از منابع ایران بود. در شرایطی که ضعف حکومت موج می زد و این مسئله استعمارگران غربی را از اهمیت و قدرت مرجعیت شیعه آگاه کرد.

گذر شیعه از شاهنشاهی پهلوی

رضاخان پس از قدرت گرفتن تغییر ماهیت داد و پیشرفت ایران را در راستای زدودن چهره اسلامی شیعی ایران می دانست و غربی کردن چهره ایران البته با نگاه ویژه به تمدن ایران باستان در دستور کار قرار گرفت . در این راستا اقدامات ضد اسلامی زیادی نیز صورت گرفت. در دوره پهلوی دوم همچنان زندگی و خودباختگی در برابر غرب و کمرنگ کردن دین صورت می گرفت. گرچه حکومت پهلوی مثلا خود را حکومت مسلمان و شیعه می دانست.

دوره جمهوری اسلامی ترمیم کننده چهره شیعی ایران

مردم ایران به رهبری بزرگ و عالم دینی و سیاسی خود امام خمینی بر ضد حکومت پهلوی که در صدد تغییر چهره اسلامی چند صد ساله ایران و غربی کردن کشور و سست ورزی و زیر بار زور و نفوذ کشورهای بیگانه روی آورده بود دست به قیام و انقلاب زدند. ایرانیان همواره به زیربار ستم نرفتن و قیام کردن بر ستم پرداخته اند و انقلاب اسلامی ایران یکی از بزرگترین حوادث تاریخی ایران خواهد بود. که توانست روند تاریخ ایران را تغییر دهد. چهره شیعی ایران در دوره پهلوی آسیب هایی دیده بود ترویج یافتن فرهنگ غرب و رواج نسبی بی بند و باری و فحشا و بی عفتی از مسائلی بود که باعث تغییر چهره ایران با دوره قبلش شده بود. پس از انقلاب بازسازی و ترمیم فرهنگ شیعی ایران صورت گرفت به طوریکه با وجود تحولات و پیشرفت عظیم جهانی فرهنگ شیعی ایران نیز متکی به خود تداوم یابد. در حال حاضر حکومت شیعی ایران نقش بسیار موثری در تحولات کشورهای اسلامی و بیداری ملت های مسلمان دارد. حمایت از مسلمانان و شیعیان جهان در برابر خطرهایی که جوامع اسلامی را تهدید می کند گستره نفوذ ایران را بسیار فرا تر از مرزهای سیاسی آن کشانده و در کیلومترها آن سو تر از مرزها صورت می گیرد. لبنان ، فلسطین ، سوریه ، عراق و یمن با حمایت های ایران به مقابله با دشمن می پردازند.

به امید پیوند خوردن ایران شیعی با حکومت موعود جهان.

 

مشتاق نظرات شما بازدیدکنندگان گرامی هستیم

 

 

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

نظرات ارسال شده

نظرسنجی

اصالتا از کدام قوم ایرانی هستید؟








دریافت کد آمارگیر سایت